ΕΝΑΣ ΑΛΛΟΣ ΚΟΣΜΟΣ ΕΙΝΑΙ ΕΦΙΚΤΟΣ
ΑΝΑΛΥΣΕΙΣ-ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ
Ο ΦΟΡΟΣ ΤΟΜΠΙΝ
ΜΕΛΕΤΕΣ
ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ

ΔΕΛΤΙΑ ΤΥΠΟΥ
(Press releases)

ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ
Η ΚΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΑΡΓΕΝΤΙΝΗ

PORTO-ALEGRE
(Global Social Forum)

ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ
ΣΥΝΑΝΤΗΣΕΩΝ
ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ
ΚΙΝΗΤΟΠΟΙΗΣΕΩΝ

ΕΚΔΟΣΕΙΣ
ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΑ ΔΕΛΤΙΑ

ΓΙΑ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΙΑ
ΙΣΤΙΟΣΕΛΙΔΕΣ
ΓΡΑΨΤΕ ΜΑΣ hellas@attac.org

ATTAC ΕΛΛΑΔΑ
Μαυροματαίων 2α 10682 Αθήνα
Τηλ:8219855 - Fax:8228869

ΙΔΡΥΤΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ

 

 

H ATTAC για την Ευρω-αναφορά στην Παγκοσμιοποίηση:

- Μη πειστικά επιχειρήματα εναντίον ενός φόρου για τις νομισματικές συναλλαγές

- Επιτυχία του διεθνούς κινήματος ενάντια στην εταιρική, κατευθυνόμενη (παρακινούμενη-driven) παγκοσμιοποίηση

 

Βρυξέλλες, Φεβρουάριος 18 του 2002

 

 

Σχετικά με την αναφορά της Ευρωπαϊκής Επιτροπής «Απαντήσεις στις Προκλήσεις της Παγκοσμιοποίησης, τα ευρωπαϊκά μέλη του διεθνούς κινήματος ATTAC κάνουν την ακόλουθη δήλωση:

 

Στο μεγαλύτερο μέρος της, η αναφορά είναι ένα ενδιαφέρον έγγραφο-ντοκουμέντο και μπορεί να χρησιμεύσει ως βάση για περαιτέρω σοβαρή συζήτηση. Οσον αφορά το Διεθνές, Νομισματικό και Οικονομικό Σύστημα, η Επιτροπή αναγνωρίζει, για πρώτη φορά, την ύπαρξη «ενδογενών-συστημικών προβλημάτων», τα οποία έχουν οδηγήσει στην «αύξηση της συχνότητας και της έντασης των οικονομικών κρίσεων», με ταυτόχρονη «αύξηση του κινδύνου οι κρίσεις να γίνονται μεταδοκικές και αυτοεκπληρούμενες». Επίσης, αναγνωρίζει ότι, το γεγονός ότι κατά τη διάρκεια της τελευταίας δεκαετίας οι περισσότερες αναπτυσσόμενες χώρες έχουν σοβαρά προσβληθεί από τέτοιες κρίσεις, δεν είναι κατ'αρχήν το αποτέλεσμα κακής πολιτικής σ'αυτές τις χώρες, αλλά της έμφυτης αδυναμίας του διεθνούς, οικονομικού συστήματος. Η αναφορά κάνει, ακόμη, έναν μάλλον περιεκτικό απολογισμό των αυξανόμενων συζητήσεων για την μεταρρύθμιση του διεθνούς οικονομικού συστήματος, χωρίς να απορρίπτει κατηγορηματικά καμμία πρόταση, που έχει εισαχθεί από τους επικριτές της νεο-φιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης.

Αυτό η ATTAC το θεωρεί σαν μια επιτυχία του κινήματος και σαν ενθάρρυνση για τη συνέχιση του αγώνα του, με ακόμη μεγαλύτερη ενεργητικότητα, με στόχο τη ρύθμιση των χρηματαγορών. Ομως επίσης, στην αναφορά, υπάρχουν ακόμη πολλές αδυναμίες, παραλείψεις και λαθεμένα επιχειρήματα. Μεταξύ αυτών, ξεχωρίζουν οι λίγες σελίδες, που αναλώθηκαν για τον φόρο των νομισματικών συναλλαγών (ΦΝΣ - CTT: currency transaction tax). Η Επιτροπή προβάλλει πέντε επιχειρήματα κατά του ΦΝΣ:

1. Θα περιόριζε τον όγκο των νομισματικών συναλλαγών, και επομένως, τη ρευστότητα των αγορών, και αυτό θα οδηγούσε σε μεγαλύτερη (αντί σε χαμηλότερη) μεταβλητότητα των τιμών συναλλάγματος.

2. Ο ΦΝΣ θα συντηρεί υψηλότερες διαφορές μεταξύ των τιμών αγοράς και πώλησης, σε συναλλαγές εκτός χρηματιστηρίου (bid-asked spread), οι οποίες θα μείωναν τον όγκο των διαμεσολαβημένων συναλλαγών (arbitrage operations-συνίσταται στην ταυτόχρονη αγορά και πώληση χρηματοοικονομικών αξιών, συναλλάγματος ή εμπορευμάτων, σε δύο ή περισσότερες αγορές, με σκοπό την αποκόμιση κέρδους από τις διαφορές των τιμών, που μπορεί να υπάρχουν). Και έτσι, θα εμποδιζόταν ο σχηματισμός σταθερής συναλλαγματικής ισοτιμίας, για κάθε ζεύγος νομισμάτων σ'όλο τον κόσμο.

3. Ο ΦΝΣ θα οδηγούσε σε υψηλότερο βαθμό χρήσης του ηλεκτρονικού συναλλαγματικού εμπορίου και σε υψηλότερη συγκέντρωση μεταξύ των συμμετεχόντων τραπεζών.

4. Ο ΦΝΣ θα βάρυνε όλους τους οικονομικούς παράγοντες, συμπεριλαμβανομένων των εισαγωγέων και εξαγωγέων, και τα επιζήμια αποτελέσματά του στο τέλος θα αντιστάθμιζαν τα οφέλη από τον μικρότερο κίνδυνο στις τιμές συναλλάγματος.

5. Ο ΦΝΣ δεν θα ήταν αποτελεσματικός κατά των κερδοσκοπικών επιθέσεων, που παίζουν με την σε υψηλό κίνδυν τιμή συναλλάγματος και με κερδοσκοπικά οφέλη σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα.

Ολα αυτά τα επιχειρήματα έχουν αντιμετωπιστεί εκτεταμένα, στα πλαίσια της συζήτησης, που διεξάγεται τα λίγα, τελευταία χρόνια, και έχουν όλα αναιρεθεί. Συνοπτικά, τα αντεπιχειρήματα κατά των πέντε σημείων της ευρω-αναφοράς είναι τα εξής:

1. Ναι, ο ΦΝΣ θα μειώσει τον όγκο του συναλλαγματικού εμπορίου. Αυτή είναι η ρητή επιδίωξη αυτού του φόρου. Πρόκειται για ένα μέτρο που θα μειώσει την υπερβολική ρευστότητα των αγορών, οι οποίες συμποσούνται με έναν όγκο συναλλαγών γύρω στις 50 φορές υψηλότερο απ'αυτό του παγκόσμιου εμπορίου και των διεθνών, επενδυτικών εισροών. Αυτή η υπερβολική ρευστότητα είναι πηγή αστάθειας, διότι, μιάς και δεν είναι απαραίτητη για το εμπόριο και τις επενδύσεις, προσπαθεί να αποκομίσει κέρδη, παίζοντας με τις μεταβολές των τιμών συναλλάγματος, προκαλώντας έτσι την εμφάνιση παρόμοιων μεταβολών, χωρίς καμμία βάσιμη αιτιολογία. Η σταθερότητα του διεθνούς νομισματικού συστήματος θα ωφεληθεί, εάν ο όγκος παρόμοιων συναλλαγών-παιγνίων ελαττωθεί.

Από την άλλη μεριά, δεν πρέπει να υπάρχει ο φόβος ότι η μείωση θα είναι τόσο ευρεία, ώστε να διακινδυνεύεται η αναγκαία ρευστότητα για την διατήρηση της ομαλής λειτουργίας του διεθνούς συστήματος πληρωμών για το παγκόσμιο εμπόριο και επενδύσεις. Η μείωση, φυσικά, πρέπει να είναι πολύ πιο υψηλή από τον καθαρό όγκο συναλλαγών του παγκόσμιου εμπορίου και των επενδύσεων. Ο κίνδυνος, ότι ένας μικρός φόρος της τάξεως του 0,1% θα ελάττωνε το συνολικό ποσό του συναλλαγματικού εμπορίου κατά 83%, είναι υπερβολικά μεγαλοποιημένος και ο Γάλλος Υπουργός Οικονομικών, ο οποίος προέβαλλε αυτό το στοιχείο, δεν αποκάλυψε ποτέ την εμπειρική βάση, που εξηγεί αυτήν την εικόνα.

Αλλά ακόμη και στην περίπτωση μιας σοβαρής μείωσης του εμπορίου, δεν υπάρχει λόγος να υποθέσουμε ότι θα οδηγούσε σε μεγαλύτερη μεταβλητότητα των τιμών συναλλάγματος, διότι βασικά –από ό,τι μέχρις στιγμής είναι γνωστό- ευπαθείς σε μεταβλητότητα είναι οι τιμές συναλλάγματος σε περιόδους, που επικρατεί ανασφάλεια προβλέψεων και/ή υπάρχει έλλειψη ρευστότητας. Εφ'όσον ο ΦΝΣ θα σταθεροποιήσει τις προσδοκίες και, παρά τη μείωση στο εμπόριο, δεν θα οδηγήσει σε έλλειψη χρηματικής ρευστότητας, δεν υπάρχει λόγος να αναμένουμε υψηλότερη μεταβλητότητα σαν αποτέλεσμα του ΦΝΣ.

2. Ναι, ο ΦΝΣ θα περιορίσει τον όγκο των συναλλαγών διαμεσολάβησης (arbitrage). Αυτές οι συναλλαγές συχνά θεωρούνται πολύ χρήσιμες, διότι οδηγούν σε μια αμετάβλητη συναλλαγματική ισοτιμία μεταξύ δύο νομισμάτων, ανεξαρτήτως γεωγραφικής θέσης των αγορών. Στην πραγματικότητα, ωστόσο, είναι πολύ δύσκολο να διακρίνεις μεταξύ συναλλαγών arbitrage και κερδοσκοπίας. Σε αντίθεση με τον ισχυρισμό της Επιτροπής οι συναλλαγές arbitrage δεν θα παραμποδιστούν. Θα συντηρηθούν μόνο υψηλότερα περιθώρια μεταξύ της τιμής συναλλάγματος αγοραστών και πωλητών. Αυτή η κατάσταση ίσχυε και στις δεκαετίες του '60 και '70, χωρίς να βλάψει την παραγωγική οικονομία, μάλλον το αντίθετο. Από την άλλη, οι τράπεζες θα κάνουν λιγότερα κέρδη, και αυτό είναι κάτι που πράγματι τις δυσαρεστεί.

3. Σε σχέση με την αγορά ξένου συναλλάγματος, η ευρω-αναφορά είναι πολύ πίσω από την σημερινή, πραγματική ανάπτυξη. Μέχρι στιγμής, -χωρίς την εφαρμογή ενός ΦΝΣ- ήδη περισσότερο από το 90% του εμπορίου νομισμάτων στις αγορές συναλλάγματος πραγματοποιείται δια μέσου του ηλεκτρονικού εμπορίου, και ο αριθμός των συμμετεχόντων τραπεζών σταθερά λιγοστεύει. Αυτή η διαδικασία επηρεάζει τις σχέσεις μεταξύ των τραπεζών και των πελατών τους. Εάν η Επιτροπή θεωρεί ότι αυτή η αυξανόμενη συγκέντρωση είναι βλαβερή, γιατί δεν παίρνει μέτρα εναντίον της. Αυτή θα ήταν μια σπάνια ευκαιρία, που η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα μπορούσε να εναντιωθεί στις αγορές. Οπωσδήποτε, δεν υπάρχει κανένας λόγος να υποθέσουμε ότι η εισαγωγή του ΦΝΣ θα μπορούσε να επιταχύνει την πορεία συγκεντρωποίησης και «ηλεκτρονοποίησης» του εμπορίου. Από την άλλη όμως, όσο πιο πολύ συγκεντρώνεται το εμπόριο συναλλάγματος και οργανώνεται σε ηλεκτρονική βάση, τόσο πιο εύκολη θα είναι η υλοποίηση της εφαρμαγής του ΦΝΣ.

4. Πρώτα απ'όλα, ο φόρος θα μπορούσε να πληρωθεί από τις τράπεζες, εφ'όσον είναι οι μόνοι νόμιμοι συμμετέχοντες στην αγορά χονδρικού εμπορίου ξένου συναλλάγματος. Αλλά, επίσης, θα υπαχθούν εν μέρει σ'αυτό τον φόρο και οι πελάτες των τραπεζών, συγκεκριμένα επαγγελματικές ενώσεις (εταιρείες, συνεταιρισμοί κλπ), ασφαλιστικές εταιρείες και διάφορα επενδυτικά κεφάλαια, μεταξύ των οποίων τα αντισταθμιστικά κεφάλαια υψηλού κινδύνου (hedge fund), αλλά όχι άτομα, που απαλλάσσονται. Αφού οι πελάτες αυτοί κερδοσκοπούν, όπως κάνουν και οι τράπεζες, δεν είναι παρά μόνο δίκαιο να πληρώσουν και αυτοί τον φόρο. Χωρίς μια τέτοια κερδοσκοπία από τη μεριά των πελατών των τραπεζών και περιορισμό των νομισματικών συναλλαγών για εμπορικούς και επενδυτικούς σκοπούς, το κόστος του φόρου θα είναι μηδαμινό και δεν θα επηρεάσει τις παραγωγικές δραστηριότητες. Πρέπει επίσης, να λάβουμε υπ'όψιν μας κάτι ακόμη: ότι η σταθεροποίηση των τιμών συναλλάγματος, σαν αποτέλεσμα του ΦΝΣ, θα μπορούσε να σημαίνει χαμηλότερο κόστος για τα αντισταθμίσματα έναντι (χαμηλότερων) συναλλαγματικών κινδύνων από ότι πριν, και αυτή η μείωση του κόστος μπορεί ορθώς, να είναι πιο σπουδαία από ότι η ελάχιστη αύξηση κόστους, που προκαλείται από τον φόρο. Το χαμηλότερο κόστος αντισταθμισμάτων είναι ιδιαιτέρως σημαντικό για τις αναπτυσσόμενες χώρες (οι οποίες θα μπορούσαν, επιπλέον, να είναι οι βασικοί αποδέκτες των εσόδων του φόρου).

5. Τα επιχειρήματα κατά της αποτελεσματικότητας του ΦΝΣ, σε καιρούς ταραγμένους, δεν είναι πειστικά και δείχνουν ότι η Επιτροπή δεν έχει παρακολουθήσει τη σχετική συζήτηση. Οι συνήγοροι του ΦΝΣ, εδώ και πολύ καιρό, προτείνουν την εφαρμογή του φόρου σε δύο επίπεδα (ή αλλιώς ένα φόρο με μεταβλητό φορολογικό συντελεστή). Θα λειτουργούσε ως ακολούθως: Σε ομαλές περιόδους, με ασθενή διακύμανση των τιμών συναλλάγματος, ο φορολογικός συντελεστής θα είναι πολύ χαμηλός, ας πούμε 0,1% ή ακόμη μικρότερος. Οταν, κατά τη διάρκεια ενός κερδοσκοπικού κύματος, οι διακυμάνσεις υπερβούν ένα προκαθορισμένο όριο, ένας υψηλότερος φορολογικός συντελεστής θα εφαρμόζεται, που την τελευταία στιγμή θα μπορούσε, λειτουργώντας απαγορευτικά, να φθάσει πολύ υψηλά επίπεδα και έτσι να χρησιμεύσει σαν διακόπτης ασφαλείας. Αυτή η επιδίωξη του ΦΝΣ, που φθάνει πολύ πέρα από την πρωτότυπη ιδέα του James Tobin, θα κάνει δυνατό και αποτελεσματικό τον αγώνα εναντίον των ισχυρών, κερδοσκοπικών επιθέσεων. Είναι ιδιαιτέρως λυπηρό το γεγονός, ότι η Επιτροπή αναφέρει την ιδέα ενός φόρου δύο επιπέδων, προφανώς χωρίς να αναγνωρίζει τον καινοτομικό της χαρακτήρα. Προβάλλει μια εναντίωση, στην οποία ακριβώς η ιδέα ενός φόρου δύο επιπέδων ή με μεταβλητό φορολογικό συντελεστή αποτελεί μια πειστική απάντηση.

Ανακεφαλαιώνοντας, πρέπει να δηλωθεί, ότι η Επιτροπή δεν παρουσίασε ούτε ένα καινούργιο και κυρίως ούτε ένα σοβαρό επιχείρημα ενάντια στη σκοπιμότητα, στην χρησιμότητα και, κατα συνέπεια, στο ποθούμενο του ΦΝΣ. Ετσι, αυτή η διαπίστωση ενισχύει τη δική μας πεποίθηση, ότι η Ε.Ε.θα μπορούσε να πάρει την πρωτοβουλία να δημιουργήσει ένα ΦΝΣ στην Ευρώπη. Και αυτό δεν αποτελεί ένα τεχνικό ζήτημα, αλλά μείζον θέμα πολιτικής θέλησης και αποφασιστικότητας.

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΚΙΝΗΜΑΤΟΣ ATTAC

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΙΣ

ΟΡΓΑΝΩΣΗ
ΕΠΙΤΡΟΠΕΣ
ΣΥΜΒΟΥΛΙΑ
ΜΕΛΗ

ΓΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΤΟ ΚΙΝΗΜΑ
ΕΚΔΗΛΩΣΤΕ ΤΟ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝ ΣΑΣ ΕΔΩ

ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ
ΣΥΜΜΑΧΟΙ
ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ
ΔΙΚΤΥΑ ΦΙΛΩΝ
SPONSORS